معبد آناهیتای کنگاور - کرمانشاه
معبد آناهیتا در مرکز شهر کنگاور در مسیر همدان به کرمانشاه قرار دارد. این بنا روی تپهای طبیعی ساخته شده است.
شهر باستانی گور - فارس
شهر گور یا شهر فیروزآباد، در 100 کیلومتری جنوب شیراز یکی از پرجاذبهترین و گمنامترین شهرهای گردشگری ایران است.
فیروز آباد تا قبل از حمله اسکندر به ایران، شهر گور نامیده میشد.
اسکندر مقدونی این شهر را کاملا ویران کرد و قرنها بعد از اسکندر، اردشیر موسس سلسله ساسانی این شهر را احیا و آباد کرد، اما در حمله تازیان به ایران این شهر دوباره ویران شد.
بنای تاریخی زیج منیژه - کرمانشاه
بنای تاریخی زیج منیژه که قدمت آن به دوره ساسانیان میرسد، در داخل بافت روستای پاتاق از توابع سرپل ذهاب در استان کرمانشاه قرار دارد
طاقبستان - کرمانشاه
طاق بستان مجموعهای از سنگنگارهها و سنگنبشتههای دوره ساسانی است که در شمالغربی شهر کرمانشاه در غرب ایران واقع شده است.
وجود کوه و چشمه در این مکان، آن را به گردشگاهی روحفزا تبدیل نموده که از زمانهای دیرین تا به امروز مورد توجه بوده است.
چغازنبیل - خوزستان
محوطه تاریخی چغازنبیل در استان خوزستان قرار دارد
این محوطه در جنوبغربی ایران، در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش قرار گرفته است.
ساخت این شهر که حدود 1250 سال قبل از میلاد مسیح (ع) در دوران عیلامیها آغاز شد، بعد از حمله آشوریها ناتمام ماند.
هزاران خشت و آجر استفاده نشدهای که در این محوطه باقی مانده، گواهی بر این موضوع است. چغازنبیل به سال 1979 در فهرست آثار جهانی یونسکو ثبت شد.
چغازنبیل در اوایل قرن 13 قبل از میلاد توسط پادشاه عیلامی «اونتاش نپیریشا» در نزدیکی رود دز ساخته شد و «دوراونتاش» نامیده شد.
معنای دوراونتاش، قلعه اونتاش است. البته در برخی متون میخی از این شهر با عنوان «ال اونتاش» به معنی شهر اونتاش نام برده شده است.
در مرکز شهر، معبد عظیمی به صورت مطبق بنا شده که امروزه دو طبقه از آن پابرجاست.
این معبد، ذیقورات نام دارد که به دو تن از خدایان بزرگ عیلامی؛ «اینشوشیناک» و «نپیریشا» اهدا شده است.
شهر تاریخی شوش - خوزستان
شوش کهنترین شهر جهان حدود 5 هزار سـال پیش از میلاد به عنوان کانون مذهبی ساکنان دشت اطراف بنیاد نهاده شد
این شهر بـاستانی به این علت که از آغاز حیات آن تاکنون زندگی شهری در آن جریان دارد به عنوان کهن ترین شهر جهان شناخته شده است.
شهر شوش با ۵/۶ کیلومتر مربع مساحت در ۲۴ کیلومتری جنوب غربی دزفول و ۱۱۵ کیلومتری شمال غربی اهواز قرار دارد.
بلندی شهر شوش از سطح دریا ۸۷ متر وفاصله هوایی تا تهران ۴۷۹ کیلومتر است. فاصله زمینی شوش تا تهران ۷۶۶ کیلومتر، تا اهواز ۱۱۵ کیلومتر، تا دزفول ۲۴ و تا اندیمشک ۳۸ کیلومتر است.
این شهر در سال ۱۳۲۹ به بخش تبدیل شد، شهر باستانی شوش از مراکز تمدن قدیم، از معروفترین شهرهای دنیا، پایتخت چند هزار ساله مملکت عیلام و همچنین پایتخت زمستانی امپراطوری هخامنشی بوده است.
شهر تاریخی حریره - هرمزگان
شهر حریره با قدمت 800 ساله بازمانده شهر پیشین کیش است و در میانه کرانه شمالی جزیره قرار دارد
گستره پستی و بلندیها و خرابههای شهر قدیمی حریره حدود ۱۲۰ هکتار وسعت دارد. این وسعت بازگو کننده این مطلب است که روزگاری شهری بزرگ و آباد در این منطقه وجود داشته و جمعیت کثیری را در خود جای میداده است.
دوران طلایی شهر حریره کیش از سال ۳۶۷ تا ۹۱۲ هجری قمری بودهاست. آن چه امروزه از این شهر بر جای مانده حجمی از معماری شهری است.
اما کمتر و به ندرت تاقها و پوششها و سقفهای سالمی بر جای مانده است جز در پارهای موارد که پوششهای تاقی شکل سنگی از گزند تخریب در امان ماندهاند.
شهر تاریخی ماسوله - گیلان
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیهای کوهستانی و جنگلی در دامنهای صخرهای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شدهاست
منشور کوروش
منشور کوروش هخامنشی، کهنترین بیانیه حقوق بشرِ شناخته شده جهان و سند سربلندی ایرانیان از همزیستی آشتیجویانه و گرامیداشتِ باورها و اندیشههای همه مردمان تابعه در هنگامه بنیادگذاری نخستین امپراطوری جهان است
شهر تاریخی سیروان - ایلام
شهر تاریخی سیروان از شهرهای دوره ساسانی استان ایلام است که در نزدیکی شهرستان شیروان چرداول واقع است. این شهر مرکز ایالت ماسبذان بوده و آثار معماری و بناهای آن کاملا مشهود است
شهر تاریخی سیروان(شیروان)در حوزه شمالی استان ایلام و شمالشرقی شهر ایلام در دامنههای اطراف و لایههای زیرین سراب کلان واقع در شهرستان شیروان چرداول به صورت نیمه مدفون با بقایای آثار معماری ارزشمند قرار دارد.
وجود آب فراوان و چشمهها و رودخانه خروشان در این شهر یادآور همزادی توأم آب و آبادی در ایران و تلفیق معماری خاص و باشکوه با آب است.
شهر تاریخی سیمره - ایلام
شهر تاریخی سیمره از شهرهای تاریخی استان ایلام است و در حاشیه غربی شهر درهشهر قرار دارد
تنگ چوگان بیشابور - فارس
تنگ تاریخی چوگان در 23 کیلومتری شهر کازرون و روبروی شهر باستانی بیشاپور واقع شده و رودخانه شاپور در جهت شمال شرقی به جنوب غربی در میان آن روان است
نقش برجسته رجب - فارس
نقش برجسته رجب در 50 کیلومتری شیراز و ۳ کیلومتری شمال تخت جمشید قرار دارد
نقش برجسته سر مشهد - فارس
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد
نقش برجسته تیمور - فارس
نقش برجسته پل آبگینه (تیمور میرزا) در 12 کیلومتری جنوب شرقی کازرون در مجاورت روستای آبگینه و دریاچه زیبای پریشان و در کنار جاده قدیم کازرون به شیراز قرار دارد
پاسارگاد - فارس
محوطه تاریخی پاسارگاد در 70 کیلومتری شمال تخت جمشید، در 3 کیلومتری جاده آسفالته شیراز - آباده در استان فارس قرار دارد
کتیبههای گنجنامه - همدان
کتیبههای گنجنامه در 5 کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره عباس آباد قرار دارد
شهر تاریخی دارابگرد - فارس
شهر تاریخی و باستانی دارابگرد که در قدیم به آن دارابجرد نیز میگفتند، در 6 کیلومتری جنوب شهر فعلی داراب در کنار جاده جدید داراب- شیراز قرار دارد
سد (طاق) شاه عباسی - یزد
سد یا طاق شاه عباسی، از جمله جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان یزد، به شمار میآید
شهر زیرزمینی سامن - همدان
شهر پنهان یا زیرزمینی سامن که احتمالا شهری مخفی در دوره پیش از اشکانی بوده و بعدها نیز از آن به عنوان گورستان استفاده میشده، در شهر سامن در 15 کیلومتری ملایر در استان همدان قرار دارد
محوطه باستانی نوشیجان - همدان
محوطه تاریخی نوشیجان در حدود ۶۰ کیلومتری جنوب همدان و 20 کیلومتری شمال غرب ملایر بر فراز تپهای طبیعی به ارتفاع تقریبی ۳۷ متر قرار گرفته است
محوطه باستانی شادیاخ - خراسان رضوی
شادْیاخ یا شادی کاخ یا شادی یاخ یکی از محوطههای تاریخی کشورمان است و در نزدیکی نیشابور در استان خراسان رضوی قرار دارد
شهر سوخته - سیستان و بلوچستان
شهر سوخته در ۵۵ کیلومتری شهر زابل در استان سیستان و بلوچستان و در کنار جاده زابل - زاهدان قرار دارد
محوطه تاریخی خورهه - مرکزی
محوطه تاریخی و باستانی خورهه در مجاورت روستایی به همین نام و در 48 کیلومتری شمال شرق شهرستان محلات، در استان مرکزی قرار دارد
مجموعه آسیابها و آبشارهای شوشتر - خوزستان
مجموعه آسیابها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهرهگیری از نیروی آب بهعنوان محرک آسیابهای صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد
دیوار تاریخی گرگان - گلستان
دیوار تاریخی گرگان به طول حدود 200 کیلومتر و گسترده در سراسر شمال استان گلستان از جاذبههای تاریخی و گردشگری و میراث کهن این منطقه است
آشنایی با شیرهای سنگی چهارمحال و بختیاری
یکی از آیینهای موجود در فرهنگ عشایر بختیاری برپا داشتن شیر سنگی یا برد شیر بر مزار چهره های ماندگار، سرشناس و بزرگ ایل است
آشنایی با برج خاموشان - یزد
برج خاموشان در 15 کیلومتری شهرستان یزد و در حوالی منطقه صفائیه بر بلندای کوهی به نام دخمه ساخته شده است
معبد یا مسجد غار - آذربایجانشرقی
معبد یا مسجد غار در بالادست گورستان قدمگاه در نزدیکی روستای بادامیار از توابع آذرشهر در استان آذربایجان شرقی قرار دارد
ساختمان اصلی این معبد را برخی باستانشناسان به دوران ماقبل تاریخ نسبت میدهند.
این معبد سپس در ادواری از تاریخ به صورت آتشکده درآمد و احتمالا در قرن نهم یا دهم قمری به مسجد تبدیل شد.
معبد یا مسجد غار به لحاظ شیوه معماری، از جمله بناهای مهم و تاریخی به حساب میآید.
قطر قائده گنبد این اثر تاریخی بیش از 15 متر است و 12 متر ارتفاع دارد. همچنین راهرو آن نیز دارای 12 متر طول است.
معبد یا مسجد غار در سال 1347 از سوی وزارت فرهنگ وهنر با شماره 779 در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسید.
کوه خواجه - سیستان و بلوچستان
کوه خواجه که از مهمترین آثار دورههای اشکانی، ساسانی- اسلامی به شمار میآید، در حدود سی کیلومتری جنوب غربی زابل و میانه دریاچه هامون قرار دارد
کوشک سرهنگآباد - اصفهان
کوشک یا کاخ و یا شکارگاه سرهنگآباد در روستایی به همین نام از توابع دهستان سفلای زوار، در 76 کیلومتری شرق اردستان از شهرستانهای استان اصفهان قرار دارد
تپه باستانی اکروپل - خوزستان
تپه باستانی اکروپل، که قدمت آن به دوران هخامنشیان برمیگردد، در استان خوزستان، خیابان طالقانی شهرستان شوش قرار دارد
هفت دغنان - گیلان
محوطه تاریخی هفت دغنان در استان گیلان، شهرستان صومعهسرا، بخش مرکزی، دهستان ضیابر و روستای بهمبر قرار دارد
گوردخمه دکان داوود - کرمانشاه
مقبره سنگی دکان داوود که از آثار تاریخی دوره مادها یا هخامنشیها به حساب میآید، در نزدیکی شهرستان سر پل ذهاب، روستای کل داوود قرار دارد
دهانه غلامان - سیستان و بلوچستان
دهانه غلامان، شهری باستانی و تاریخی است و در ۲ کیلومتری روستاهای ده رستم و قلعه نو و ۴۲ کیلومتری شهر زابل در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد
دخمه سنگی فخریگا - آذربایجانغربی
دخمه سنگی فخریگا که با نامهای (فخریگاه، فخریکا، فقره قا، فقره گاه) نیز شناخته میشود، از جمله آثار تاریخی دوره مادها (هزاره اول قبل از میلاد) به شمار میآید
سنگ نبشته خرمآباد - لرستان
سنگ نبشته خرمآباد یکی از آثار تاریخی قرن ششم قمری و دوره سلجوقیان است و در استان لرستان شهرستان خرمآباد قرار دارد
شهر تاریخی توز - بوشهر
شهر تاریخی تَوَّز یا توج یکی از شهرهای مهم دشتستان قدیم بوده و از اهمیت بسیاری برخوردار و در نزدیکی روستای زیراه کنونی قرار داشته است
منطقه باستانى توز در محلى بین روستاهاى زیرراه، اردشیرآباد و سعدآباد از توابع دهستانهاى دشتستان در حاشیه رودخانه شاپور دالکى قرار دارد.
توز شهرى تجارتى بوده که پارچههاى کتانى ملون و گلابتوندوزى آن شهرت زیادی داشته است. رودخانه شاپور که از نزدیکی آن مىگذرد غالباً رودخانهٔتوز (توج) نامیده مىشده است.
آتشکده بهرام - تهران
تپه میل که به نامهای آتشکده بهرام و آتشکده ری نیز شناخته میشود از جمله آثار دوره ساسانیان است و در نزدیکی شهر ری تهران قرار دارد
کاخ هخامنشی چرخاب - بوشهر
کاخ هخامنشی چرخاب برازجان، در 15 کیلومتری شهر بندری بوشهر قرار دارد